Από τα ΦΑΞ της Cosmos στο σήμερα – 20 χρόνια στοίχημα στην Ελλάδα

Teletext.400x286Η δορυφορική τηλεόραση του πρακτορείου, κάπου στην Αττική, ήταν συντονισμένη στο ολλανδικό κανάλι NOS, και συγκεκριμένα στην υπηρεσία του teletext. Η δεύτερη τηλεόραση του πρακτορείου έδειχνε το παιχνίδι του Ολυμπιακού με την Πόρτο, εκείνο το βράδυ της Τετάρτης 17 Σεπτεμβρίου 1997. Ήταν περίεργο για ένα πρακτορείο να είναι ανοιχτό τόσο βράδυ, λίγο πριν τα μεσάνυχτα, όμως ο μικρός χώρος ήταν σχεδόν γεμάτος.

Πολλοί πελάτες είχαν σταματήσει να ενδιαφέρονται για τη «ζωντανή» δράση της μίας οθόνης και επικεντρώθηκαν στην «στατική» δεύτερη. Τα κάπως χοντροκομμένα γραφικά του ολλανδικού teletext αναβόσβηναν ανά λεπτό και παρουσίαζαν τις αλλαγές αποτελεσμάτων των αγώνων εκείνη την ώρα. Η αγωνία ήταν έκδηλη σε κάποιους.

«Γκολ η Ντόρτμουντ»! Η ιαχή ενός θαμώνα έφτανε για να ξεκινήσουν άνευ προηγουμένου πανηγυρισμοί. «Αν μείνει έτσι παίρνω τρία κατοστάρικα», φωνάζει ένας άλλος. «Άμα βάλει κι ένα η Πάρμα πάω για εκατομμύριο», λέει ένας άλλος.

«Μα καλά, πώς ξέρετε τι θα πάρετε; Αφού αύριο θα καθαρίσουν τα 13άρια». Η απορία ενός παλαιού πελάτη του πρακτορείου, που πήγε για να δει τον Ολυμπιακό, ήταν έκδηλη, αλλά προκάλεσε καταιγισμό γέλιου. «Ακόμα στο 13άρι είσαι, παππού; Έχουν αλλάξει τα πράματα», ήταν η μοναδική απάντηση που εισέπραξε…

Κάπως έτσι μπήκε το στοίχημα στην Ελλάδα, στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Υπό «γκρίζο» καθεστώς, με «ιδιωτικό» δίκτυο αυτοσχέδιων πρακτόρων, που αποτελούνταν από κάθε καρυδιάς καρύδι: Από παντοπώλες και ιδιοκτήτες καφενείων μέχρι… πράκτορες του ΟΠΑΠ, οι οποίοι μαζί με το «παραδοσιακό» ΠΡΟ-ΠΟ πρόσφεραν στους έμπιστους πελάτες τους και τη δυνατότητα να στοιχηματήσουν στο fixed odds.

Από εκείνη την πρωτόγονη εποχή μέχρι τη σημερινή, το στοίχημα στην Ελλάδα πέρασε από πολλές φάσεις. Πρόλαβε να γνωρίσει άνθηση, προβληματισμό και εσωστρέφεια, μ’ ένα κράτος αρχικά ανίκανο και στη συνέχεια αρτηριοσκληρωτικό να ρυθμίσει μια αγορά, που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια από τις πιο προσοδοφόρες γι’ αυτό.

Στοίχημα μέσω φαξ!

Τα πρώτα κουπόνια που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα ήταν σε μορφή… χαρτιού. Έρχονταν με φαξ από την Κύπρο, από την πλατφόρμα Cosmos και περιείχαν αγώνες από τα κυριότερα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Στην αρχή είχαν αποδόσεις μόνο για στοίχημα 1Χ2, στη συνέχεια προστέθηκε και το over/under 2,5 γκολ. Ο υποψήφιος πελάτης τα ζητούσε μ’ ένα κλείσιμο του ματιού από τον πράκτορά του, μελετούσε και σημείωνε το στοίχημά του σ’ ένα χαρτί, μαζί με το όνομά του. Έδινε και το ποσό που στοιχημάτιζε χέρι με χέρι και… περίμενε. Όταν επιβεβαιωνόταν το στοίχημά του έπαιρνε κατευθείαν τα κέρδη από τον «πράκτορά» του.

Το νέο παιχνίδι εξαπλώθηκε με μορφή χιονοστιβάδας. Πράκτορες του ΟΠΑΠ που είχαν εμπλακεί (παρανόμως, φυσικά) θυμούνται ότι οι πελάτες τους για το «παράνομο» στοίχημα έκαναν πολλαπλάσιο τζίρο απ’ ότι στο ΠΡΟ-ΠΟ ή στα αριθμοπαιχνίδια. Τότε άρχισαν να εμφανίζονται και οι πρώτες «καλυμμένες» στήλες με προγνωστικά και πληροφορίες στις εφημερίδες. Πρωτεργάτης, ο Γιώργος Παρασκευάς στον «ΦΙΛΑΘΛΟ».

Ο «γκουρού» του στοιχήματος

γιωργος παρασκευαςΟ Κύπριος «γκουρού» (παρατσούκλι που του κόλλησε η εφημερίδα), με σπάνια για την εποχή στοιχηματική πείρα, συνειδητοποιεί γρήγορα ότι υπάρχει έλλειμμα ενημέρωσης. Εκδίδει για έξι μήνες την πρώτη στοιχηματική εφημερίδα στην Ευρώπη (BETO) και στη συνέχεια την μεταφέρει στο διαδίκτυο, στην αρχή ως ενημερωτική ιστοσελίδα (beto.gr) και στη συνέχεια ως πλήρη συνδρομητική υπηρεσία (με ειδήσεις, στατιστικά και πρωτοποριακή για την εποχή υπηρεσία live score).

Η ιστορία λέει ότι ο Παρασκευάς λειτούργησε αρχικά σαν «εμπειρογνώμονας» ανθρώπων του (κρατικού τότε) ΟΠΑΠ, οι οποίοι κατάλαβαν ότι πρέπει να επεκταθούν στο στοίχημα, για να αντιμετωπίσουν τα διαφυγόντα κέρδη, τα οποία πλέον αποτελούσαν πολύ σημαντικό μέρος του γενικού τζίρου στον τζόγο.

Στη συνέχεια, βέβαια, οι ίδιοι άνθρωποι που εκμεταλλεύθηκαν τις γνώσεις του άφηναν υπονοούμενα περί «νομιμότητας», του έκλεισαν την εφημερίδα και προσπάθησαν να τον στιγματίσουν ως διακινητή στοιχημάτων.

Δεν το κατάφεραν. Η εποχή του Παρασκευά ήταν η μεταβατική ανάμεσα στην «παρανομία» και τη «νομιμότητα». Ο ίδιος, βέβαια, διατηρούσε επί χρόνια τη βασική εισαγωγική στήλη (Editorial) στο «ΧΡΗΜΑΣΠΟΡ», ένα από τα πιο δημοφιλή ένθετα έντυπα για το στοίχημα της εποχής (κυκλοφορούσε με το Έθνος) και η ιστοσελίδα Betonet.com, που αργότερα έγινε συνδρομητική, άνοιξε δρόμους στη σωστή στοιχηματική σκέψη και την ενδελεχή ενημέρωση.

Το πρώτο «νόμιμο» κουπόνι

Στις 28 Ιανουαρίου 2000 κυκλοφόρησε το πρώτο κουπόνι του «Πάμε Στοίχημα», του στοιχηματικού παιχνιδιού του ΟΠΑΠ. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, ο ΟΠΑΠ είχε την αποκλειστικότητα του τζόγου στην Ελλάδα ήδη από τη στιγμή της ίδρυσής του το 1958. Το 2000 το ελληνικό δημόσιο παραχώρησε στον ΟΠΑΠ το αποκλειστικό δικαίωμα δημιουργίας και εκμετάλλευσης στοιχηματικών παιχνιδιών για 20 χρόνια έναντι του ποσού των 10,8 δις δραχμών (περίπου 317 εκ. ευρώ).

Την ίδια περίοδο άρχιζε να εξαπλώνεται και το στοίχημα μέσω διαδικτύου. Συντηρητικά και επιφυλακτικά στην αρχή, πιο άνετα στη συνέχεια, οι νεότεροι σε ηλικία Έλληνες μπήκαν στις ιστοσελίδες των κυριότερων ιστοσελίδων, δημιούργησαν λογαριασμούς και άρχισαν να παίζουν χωρίς την «βοήθεια» διάφορων πρακτόρων.

Εκεί το ελληνικό κοινό άρχισε μαθαίνει τον William Hill, την Eurobet, την Interwetten, την Betandwin (που αργότερα έγινε Bwin). Παρά το ότι στα πρώτα χρόνια οι πλατφόρμες δεν είχαν ελληνική version στις ιστοσελίδες τους και ελληνόφωνη υποστήριξη πελατών (ή o William Hill δεχόταν στοίχημα μόνο σε στερλίνες), «έγραφαν» εκατοντάδες καινούργιους συνδρομητές.

Οι λόγοι ήταν πολλοί: Οι ξένες πλατφόρμες, εκτός από λίγες εξαιρέσεις, δεν είχαν περιορισμούς στα μονά αποδεκτά (ο ΟΠΑΠ δεχόταν στοίχημα σε τετράδες και αρκετά αργότερα σε τριάδες), η ποικιλία στα στοιχήματα ήταν πολύ μεγαλύτερη και οι προσφερόμενες αποδόσεις πολύ καλύτερες. Έτσι καταπολεμήθηκε η αρχική καχυποψία περί διακίνησης χρημάτων μέσω του διαδικτύου.

Η κυκλοφορία του νέου κουπονιού επέκτεινε και την προσπάθεια ενημέρωσης του κοινού. Οι παραδοσιακές εφημερίδες που κυκλοφορούσαν τότε έβαλαν στην άκρη το ΠΡΟ-ΠΟ κι άρχισαν να διαθέτουν τις σελίδες τους για το στοίχημα. Γρήγορα άρχισαν να αυξάνονται τα φύλλα. Οι αθλητικές εφημερίδες αφιέρωσαν περισσότερες σελίδες στη διεθνή ενημέρωση και απέκτησαν στήλες με προγνωστικά. Το διαδίκτυο κατακλύστηκε από (δυστυχώς λίγές σοβαρές) ενημερωτικές ιστοσελίδες και πάμπολλες άλλες, όπου διάφοροι «μυαλοπώληδες» έπαιρναν κίνηση πανηγυρίζοντας κάποιες σποραδικές τους επιτυχίες κι έκρυβαν (ακόμα και με delete ολόκληρων άρθρων) όσες επιλογές τους αποδεικνύονταν αποτυχημένες.

Τι είναι νόμιμο και τι παράνομο;

Από τη στιγμή της κυκλοφορίας του Πρώτο κουπόνι ΟΠΑΠ πάμε στοιχημα άρχισε ένα περίεργο κυνήγι μαγισσών. Ο ΟΠΑΠ αντί να βελτιώσει το προϊόν του, ώστε να εκμεταλλευθεί το μεγάλο και αποκλειστικό δίκτυο πρακτορείων του, προσπαθούσε να οχυρωθεί πίσω από το επίγειο μονοπώλιο και, με συγκεκριμένα υπονοούμενα, να το επεκτείνει και στο διαδίκτυο.

Στην αρχή όλες οι διαδικτυακές στοιχηματικές πλατφόρμες αναφέρονταν ως «παράνομες», αν και φυσικά κάποιες απ’ αυτές είχαν απίστευτα μεγαλύτερη τεχνογνωσία, τζίρο και πείρα από τον ΟΠΑΠ και απαιτούσαν πλήρη στοιχεία από τον παίκτη για να συνεργαστούν μαζί του (σε αντίθεση με τον ΟΠΑΠ, όπου ο καθένας ακόμα και τώρα μπορεί να μπει στο πρακτορείο και να παίξει).

Στη συνέχεια υπήρξαν απειλές εναντίον όσων παικτών αποδειχτεί ότι στοιχημάτισαν στο διαδίκτυο, μετά μια σκέψη για συνεργασία με τις τράπεζες σχετικά με τις συναλλαγές με στοιχηματικές πλατφόρμες. Τίποτε απ’ αυτά δεν έγινε, γιατί δεν μπορούσε να γίνει. Ολοένα και περισσότερος κόσμος στρεφόταν προς το διαδίκτυο εξαιτίας των καλύτερων αποδόσεων, της ποικιλίας στοιχημάτων και των διαρκών αυξανόμενων υπηρεσιών, που πρόσφεραν οι πλατφόρμες στους πελάτες τους. Οι περισσότερες πλατφόρμες παρουσίασαν και έκδοση της ιστοσελίδας τους στα ελληνικά, αλλά και ελληνόφωνες υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών.

Αυτό που κατάφερε να διατηρήσει ο ΟΠΑΠ ήταν το «επίγειο» μονοπώλιο. Μόνο η Stanleybet τόλμησε να αμφισβητήσει αυτό το δικαίωμα τον Οκτώβριο του 2008, όταν άνοιξε δύο πρακτορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Λειτούργησαν μόλις για δέκα ημέρες και έκλεισαν με παρέμβαση της Υπηρεσίας Ειδικών Ελέγχων (ΥΠΕΕ) και του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ).

Η δεκαετία αυτή, πάντως, ήταν αυτή που μετέτρεψε τον μέσο Έλληνα παίκτη σ’ έναν από τους καλύτερα ενημερωμένους παγκοσμίως. Σε κάποια χρονική στιγμή κυκλοφορούσαν οκτώ στοιχηματικές εφημερίδες με συνολική κυκλοφορία που ξεπερνούσε τις 240.000 φύλλα την εβδομάδα! Οι ιστοσελίδες με ειδήσεις και προγνωστικά αυξήθηκαν με γεωμετρική πρόοδο.

2011: Η ρύθμιση και οι 24

Η πρώτη σοβαρή προσπάθεια του κράτους να ασχοληθεί με τη ρύθμιση του διαδικτυακού στοιχήματος έγινε το 2011 με την ψήφιση του νόμου 4002, ο οποίος εφαρμόστηκε τον επόμενο χρόνο. Με τη νομοθεσία αυτή το Ελληνικό Κράτος διακήρυξε και επισήμως το δικαίωμά του να ρυθμίσει αποκλειστικά το στοίχημα στο διαδίκτυο και να εκδώσει άδειες παροχής υπηρεσιών σε στοιχηματικές πλατφόρμες, ώστε να λειτουργήσουν νόμιμα στη χώρα μας.

Για να «χωρέσουν» και οι ξένες πλατφόρμες στο κάδρο του τζόγου προβλέφθηκε μια μεταβατική περίοδος, σύμφωνα με την οποία πλατφόρμες νόμιμα εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να αποκτήσουν άδεια παροχής τυχερών παιχνιδιών στο ελληνικό κοινό μέσω του διαδικτύου. Δόθηκαν 24 τέτοιες άδειες κι έτσι υπήρχε μιας μορφής νομιμοποίηση. Είχε, όμως, σαν συνέπεια την εκπαραθύρωση από την ελληνική αγορά ιστοσελίδων-κολοσσών, που για δικούς της λόγους η καθεμιά δεν θέλησαν να μπουν στο παιχνίδι της αδειοδότησης. Προτίμησαν είτε να γυρίσουν την πλάτη στους (χτυπημένους και από την οικονομική κρίση) Έλληνες τζογαδόρους, είτε να περιμένουν την αποσαφήνιση των εξελίξεων πριν ξεκινήσουν πάλι την ενασχόλησή τους μαζί μας.

Μοιραία η διαφημιστική πίτα μειώθηκε, κι αυτό είχε σαν συνέπεια την ολοένα και πιο ορατή συρρίκνωση των κάθε μορφής «βοηθημάτων» προς τους παίκτες, ιστοσελίδων ειδήσεων και προγνωστικών, αλλά και των στοιχηματικών εφημερίδων. Παράλληλα, όμως, επετράπη για πρώτη φορά η στοιχηματική διαφήμιση στην τηλεόραση και για πρώτη φορά εκτός ΟΠΑΠ πλατφόρμες διαφημίστηκαν σε φανέλες αθλητικών ομάδων.

Ο ΟΠΑΠ σε ιδιώτες

Η κίνηση που περίμεναν πολλοί με την πλήρη ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ έγινε τον Αύγουστο του 2013. Το 33% της επιχείρησης, που ανήκε στο ελληνικό δημόσιο, πουλήθηκε έναντι 652 εκ. ευρώ στην πλατφόρμα Emma Delta. Η κίνηση δημιούργησε αυτομάτως αντιδράσεις, όχι μόνο για το μικρό τίμημα που καταβλήθηκε, αλλά για το αν μαζί με την πλατφόρμα οι νέοι ιδιοκτήτες αγόρασαν και το μονοπώλιο, που ισχύει ως το 2020. Ως τη στιγμή αυτή, πάντως, πέρα από κάποιες νομικίστικες αντιδράσεις, το «επίγειο» μονοπώλιο του ΟΠΑΠ δεν έχει αμφισβητηθεί, παρά το ότι πρόκειται για μια πλήρως ιδιωτική πλατφόρμα.

Στην τετραετία της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας» ο ΟΠΑΠ έχει κάνει κάποιες σαφείς προσπάθειες εκσυγχρονισμού (πολύ περισσότερες επιλογές αγώνων σε σχέση με πριν, εισαγωγή του live στοιχηματισμού) όμως ακόμα απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί ανταγωνιστικός έναντι των περισσότερων ιστοσελίδων που λειτουργούν νόμιμα στο διαδίκτυο. Όχι μόνο στις αποδόσεις, που είναι κατά κανόνα χειρότερες απ’ αυτές που βρίσκει κανείς σε διαδικτυακές πλατφόρμες, όσο στις παρεχόμενες υπηρεσίες (cash out, live streaming, bonus κτλ.).

Η ενημέρωση των παικτών έχει περάσει πια σε… live επίπεδο και προέρχεται κυρίως από το διαδίκτυο, δεδομένου ότι είναι πιο άμεση και έγκαιρη η ροή των πληροφοριών. Ακόμα και οι συνήθειες πολλών παικτών έχουν αλλάξει, με όλο και περισσότερους πλέον να μπαίνουν στο χορό του live στοιχηματισμού, αφού τις περισσότερες φορές έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν το ματς που τους ενδιαφέρουν μέσω της ιστοσελίδας της πλατφόρμας.

Τα επόμενα βήματα

Από το 1997 ως τώρα έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Οι πλατφόρμες έχουν ξεκινήσει ήδη να αναπτύσσουν πολύ δυνατά τις εφαρμογές κινητών τηλεφώνων,  με βραχυπρόθεσμο στόχο ως το 2020 να δέχονται τον μισό τους τζίρο μέσω mobile app. Γενικά υπάρχει μια γενικευμένη τάση να γίνει το στοίχημα πιο προσιτό, πιο γρήγορο και πιο εύκολο.  Κάποιες από τις πλατφόρμες που είχαν αποσυρθεί το 2011 από την ελληνική αγορά θα μπουν σίγουρα στο παιχνίδι (ήδη η Bwin επανήλθε).

Ο ΟΠΑΠ έχει ανακοινώσει ότι θα αναπτύξει την διαδικτυακή του πλατφόρμα, πλην όμως αυτό που τον απασχολεί περισσότερο είναι να επεκτείνει όσο μπορεί το «επίγειο» μονοπώλιο. Το δίκτυο των πρακτορείων, όπως μαρτυρούν τα επίσημα στοιχεία, έχει συρρικνωθεί κάπως σε σχέση με το 2001, όμως τα μαγαζιά-«τρύπες» είναι πλέον ελάχιστα. Τα περισσότερα πρακτορεία έχουν πλήρως αναμορφωθεί, με στόχο να μετατραπούν σε πραγματικούς χώρους διασκέδασης. Κάτι τέτοιο συμβαίνει χρόνια τώρα στο εξωτερικό.

Η διαδικτυακή επέκταση του ΟΠΑΠ για την ώρα καθυστερεί, επειδή οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα έβλαπτε σε μεγάλο βαθμό τα συμφέροντα (προμήθεια) των πρακτόρων. Από την ηγεσία, πάντως, του Οργανισμού λέγεται ότι πρόκειται για μια αναπόφευκτη κίνηση, ειδικά αν ο ΟΠΑΠ αντιμετωπίσει πρόβλημα διατήρησης του μονοπωλίου και «αναγκαστεί» να παίξει επί ίσοις όροις με τους ξένους ανταγωνιστές τους. Η πλατφόρμα ήδη υπάρχει, αυτό που μένει είναι η λεγόμενη «πολιτική βούληση» να ανοίξει κι αυτή η αγορά. Κάποιοι τοποθετούν το χρονικό όριο στο 2020, κάποιοι αρκετά νωρίτερα, ώστε να μην συρθεί ο Οργανισμός πίσω από τις εξελίξεις, αλλά να τις προκαλέσει.

Σχόλια